مقدمه
این تست میزان متابولیتهای هورمونهای استروئیدی آندروژنی را در ادرار، معمولاً در نمونه ادرار ۲۴ ساعته اندازهگیری میکند.کتواستروئیدها گروهی از محصولات تجزیهای هورمونهای استروئیدی هستند که عمدتاً از متابولیسم آندروژنها منشأ میگیرند. این ترکیبات بیشتر توسط غدد فوقکلیه و تا حدی توسط غدد جنسی مانند بیضهها و تخمدانها تولید میشوند.
عملکرد
این آزمایش میزان دفع روزانه متابولیتهای آندروژنی را از طریق ادرار بررسی میکند. آندروژنها هورمونهایی هستند که در ایجاد صفات جنسی مردانه، رشد موهای بدن، عملکرد جنسی، رشد عضلات و تنظیم برخی فرآیندهای متابولیک نقش دارند. در این آزمایش، مقدار کل متابولیتهای کتواستروئیدی دفع شده در ادرار طی ۲۴ ساعت اندازهگیری میشود و نتیجه میتواند نشاندهنده افزایش یا کاهش فعالیت آندروژنی بدن باشد.
ارتباط با بیماریها
تغییرات سطح 17-Ketosteroids ادرار میتواند با برخی بیماریها و اختلالات غدد درونریز مرتبط باشد.
بیماریها و شرایط مرتبط با افزایش 17-KS شامل موارد زیر هستند:
- تومورهای غده فوقکلیه
- هیپرپلازی مادرزادی آدرنال
- سندرم کوشینگ
- تومورهای تولیدکننده آندروژن
- سندرم تخمدان پلیکیستیک
- بلوغ زودرس
- تومورهای بیضه یا تخمدان
- استرس شدید فیزیولوژیک
- چاقی و برخی اختلالات متابولیک
بیماریها و شرایط مرتبط با کاهش 17-KS شامل موارد زیر هستند:
- کاهش تولید آندروژنها
- سوءتغذیه شدید
- افزایش سن
- نارسایی غده فوقکلیه یا بیماری آدیسون
- کمکاری غده هیپوفیز
- کاهش عملکرد غدد جنسی
- بیماریهای مزمن شدید
علائم و نشانههای مرتبط
در زنان شامل موارد زیر هستند:
- پرمویی
- آکنه مقاوم به درمان
- نامنظمی قاعدگی
- ناباروری
در مردان شامل موارد زیر هستند:
- بلوغ زودرس در پسران
- آکنه شدید
- اختلالات باروری
عوامل افزایشدهنده 17-Ketosteroids شامل موارد زیر هستند:
- فعالیت بیشازحد غده فوقکلیه
- تومورهای آدرنال
- تومورهای تولیدکننده آندروژن
- مصرف برخی داروهای هورمونی
- استرس شدید جسمی یا روانی
- ورزش شدید پیش از جمعآوری نمونه
- چاقی
- برخی اختلالات تخمدان
- هیپرپلازی مادرزادی آدرنال
عوامل کاهشدهنده 17-Ketosteroids شامل موارد زیر هستند:
- نارسایی غده فوقکلیه
- کمکاری غده هیپوفیز
- کمکاری غدد جنسی
- سوءتغذیه
- بیماریهای مزمن شدید
- سالمندی
نمونه مورد نیاز
نمونه مورد نیاز برای این آزمایش معمولاً ادرار ۲۴ ساعته است.
آمادگیهای لازم
این موارد،شامل:
- اطلاع دادن به پزشک درباره تمام داروهای مصرفی
- خودداری از قطع خودسرانه داروها
- پرهیز از ورزش سنگین پیش از شروع جمعآوری نمونه
- اجتناب از مصرف الکل
- رعایت دقیق زمانبندی جمعآوری ادرار ۲۴ ساعته
- قطع داروهایی مانند کورتونها، داروهای هورمونی یا داروهای ضدبارداری باید فقط با نظر پزشک انجام شود؛ زیرا قطع ناگهانی برخی داروها میتواند خطرناک باشد.
عوامل تداخلی
این موارد،شامل:
- برخی داروها ممکن است سطح 17-KS را تغییر دهند، مانند کورتیکواستروئیدها شامل پردنیزولون، دگزامتازون، داروهای هورمونی آندروژنی و داروهای ضدبارداری خوراکی
- جمعآوری ناقص ادرار ۲۴ ساعته
- استرس شدید
- ورزش سنگین
- بیماریهای حاد همزمان
روش انجام تست
در آزمایشگاه، نمونه ادرار از نظر مقدار 17-Ketosteroids بررسی میشود. روشهای اندازهگیری ممکن است بسته به امکانات آزمایشگاه متفاوت باشد.روشهای قدیمیتر شامل واکنشهای رنگسنجی بودند. در این روشها ترکیبات کتواستروئیدی پس از آمادهسازی شیمیایی با معرفها واکنش داده و مقدار آنها بر اساس شدت رنگ ایجاد شده اندازهگیری میشدند. در آزمایشگاهها، ممکن است از روشهای دقیقتر مانند متدهای زیر، نیز استفاده شود:
- کروماتوگرافی
- HPLC
- GC-MS
- LC-MS/MS
مزایا و معایب
مزایا
- بررسی کلی تولید آندروژنها در بدن
- کمک به ارزیابی عملکرد غده فوقکلیه
- مفید در برخی موارد افزایش آندروژن
معایب
- نیاز به جمعآوری دقیق ادرار ۲۴ ساعته
- تأثیرپذیری از داروها، استرس، رژیم و شرایط بیمار
- احتمال نتایج کاذب در صورت وجود بیماری کلیوی
پیشگیری و درمان
پیشگیری مستقیم از تغییرات 17-KS همیشه ممکن نیست، اما اقدامات زیر میتوانند به کاهش خطر اختلالات هورمونی کمک کنند:
- مراجعه به پزشک در صورت بروز علائم هورمونی
- پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای هورمونی
- مکملهای بدنسازی
- کنترل وزن
درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- بررسی تکمیلی با آزمایشهای هورمونی
- تصویربرداری از غدد فوقکلیه، تخمدانها و بیضهها
- درمان دارویی برای کنترل تولید آندروژن
- جراحی در صورت وجود تومورهای ترشحکننده هورمون
نکات تکمیلی
این موارد،شامل:
- مقدار طبیعی 17-KS به سن، جنس، روش آزمایش و محدوده مرجع آزمایشگاه بستگی دارد.
- در مردان، تفسیر نتیجه پیچیدهتر است زیرا بخشی از متابولیتها از بیضهها منشأ میگیرند.
- بیماریهای کلیوی ممکن است دفع ادراری مواد را تغییر دهند و روی نتیجه اثر بگذارند.
نتیجهگیری
این آزمایش یک تست ادراری، معمولاً بر پایه جمعآوری ادرار ۲۴ ساعته است که برای ارزیابی متابولیتهای آندروژنی و بررسی غیرمستقیم عملکرد غدد فوقکلیه و غدد جنسی به کار میرود. افزایش یا کاهش این شاخص میتواند با بیماریهایی مانند تومورهای آدرنال، هیپرپلازی مادرزادی آدرنال، سندرم کوشینگ، سندرم تخمدان پلیکیستیک، نارسایی آدرنال، اختلالات هیپوفیز و غدد جنسی مرتبط باشد.
سخن پایانی
آزمایشگاه آریانا، با برخورداری از آخرین تجهیزات آزمایشگاهی و تیم تخصصی مجرب، آماده ارائه خدمات با بالاترین دقت و کیفیت به مراجعان گرامی، در این زمینه خواهد بود.
